MATRIX: Μια Γνωστική Παραβολή για τον 21ο Αιώνα

Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο ένθετο περιοδικό του Ελεύθερου Τύπου ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ την 17 Μαρτίου 2012

Για όσους δεν τη γνωρίζουν ήδη, η τριλογία-σταθμός στον κινηματογράφο της επιστημονικής φαντασίας που αποτελεί το ΜΑΤΡΙΞ έχει συζητηθεί όσο λίγες σύγχρονες ταινίες. Τοποθετείται σε ένα δυστοπικό φουτουριστικό περιβάλλον όπου οι μηχανές έχουν αποκτήσει συνειδητότητα κι έχουν εγκλωβίσει τα μυαλά της ανθρωπότητας σε μια πλασματική, ψηφιακή πραγματικότητα, ενώ τα ανθρώπινα σώματα βρίσκονται φυλακισμένα σε τεχνητές μήτρες, όπου και παράγουν την ενέργεια που χρειάζονται οι μηχανές για να λειτουργήσουν, σαν τεράστιες οργανικές μπαταρίες. Στον εφιαλτικό αυτό κόσμο όπου η Γη έχει καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς, κάποιοι επαναστάτες που έχουν καταφέρει να ξεφύγουν από το Μάτριξ (που εκτός από μήτρα ή καλούπι σημαίνει και πλέγμα), δίνουν αγώνα ενάντια στις μηχανές που εκπροσωπούνται  από απρόσωπους και αδυσώπητους «πράκτορες». Στόχος τους η αφύπνιση της ανθρωπότητας, αρχής γενομένης από τον Νήο (κατά κόσμον Τσάρλς Άντερσον, που υποδύεται ο Κίανου Ρήβς) ο «εκλεκτός» που επιστρατεύεται στη μάχη ενάντια στις μηχανές. Η δράση της ταινίας συμπεριλαμβάνει πολλές ανατροπές και βαθιά φιλοσοφημένη κεντρική σύλληψη που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αντίληψη και τη φύση της πραγματικότητας, την ανθρώπινη βούληση, και την ανθρώπινη ελευθερία.

Πέρα από τα πρωτοεμφανιζόμενα ειδικά εφέ και τις ανεπανάληπτες χορογραφημένες σκηνές μάχης που θα άλλαζαν για πάντα τη σκηνοθεσία των ταινιών του είδους, η θεματολογία τους πυροδότησε πλήθος αναλύσεων και προβληματισμών. Αυτό είναι το αληθινό πρόσωπο της Νέας Τάξης Πραγμάτων; Η μητέρα όλων των συνωμοσιών; Πρέπει να αρχίσουμε να βλέπουμε με μισό μάτι τους υπολογιστές μας; Ή μήπως ήδη ζούμε στο Μάτριξ και είναι καιρός να αναζητήσουμε έναν άλλο Μορφέα και το κόκκινο χάπι της αφύπνισης;

Εκτός βέβαια από τις μοιραίες (κι ενίοτε κακεντρεχείς) συγκρίσεις με το Dark City (1998), το Existenz (1999), το Truman Show(1998), το Ghost in a Shell (1995), και την σειρά των κώμιξ The Invisibles (1994-2000), το Μάτριξ έδωσε αφορμή για εκ βαθέων αναλύσεις όσο λίγες άλλες ταινίες του είδους. Πολλοί είδαν ομοιότητες μεταξύ του πρωταγωνιστή Νήο και του Χριστού, βασιζόμενοι στον ρόλο του ως “επίλεκτος” σωτήρας της ανθρωπότητας, όπως και σε πολλές μικρές λεπτομέρειες και υπονοούμενα σε όλη τη διάρκεια των ταινιών, όπως το όνομα της ερωμένης του, Trinity (=Τριάδα), τη χρήση Βιβλικών ονομασιών όπως το Ζion/Σιών (=γη της επαγγελίας), Nebuchadnezzar (Βαβυλώνιος βασιλιάς που έβλεπε μυστήρια όνειρα), η νεκρανάσταση του Νήο προς το τέλος της τριλογίας, και η δυνατότητά του να κάνει θαύματα που δεν μπορούν οι συμπρωταγωνιστές του.

Ο Βουδιστικός τροχός του Σαμσάρα

Οι αδελφοί Wachowski, συμπαραγωγοί των ταινιών, έχουν παραδεχτεί δημόσια ότι άντλησαν μέρος της έμπνευσής τους όχι μόνο από τον Χριστιανισμό, αλλά κι απ’τον Βουδισμό, από την οποία παράδοση επίσης δανείστηκαν πλήθος μοτίβων και στοιχείων. Ολόκληρη η κεντρική σύλληψη των ταινιών που δείχνει τον ορατό κόσμο σαν μια «φυλακή για το μυαλό,» μοιάζει να καθρεφτίζει τη Βουδιστική έννοια της Σαμσάρα σύμφωνα με την οποία όλα όσα αντιλαμβανόμαστε είναι απλά μια πλασματική προβολή των επιθυμιών και της άγνοιάς μας, που μας φυλακίζουν μέχρι να μπορέσουμε να αντιληφθούμε την αληθινή φύση και του ψευδαισθητικού κόσμου που ζούμε, και του εαυτού μας. Υπάρχουν κι άλλες λεπτομέρειες που φανερώνουν πιθανά Βουδιστικά μοτίβα, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις είναι τραβηγμένο να πούμε ότι όλη η πλοκή βασίζεται σε ξεκάθαρα Βουδιστικό θεώρημα. Η δε «σωτηριολογική» επιχειρηματολογία που θέλει τον Νέο να ενσαρκώνει έναν φουτουριστικό Ιησού είναι πειστική μεν, ατελής δε. Δεν αρκούν μερικές ονομασίες κι ένας αναστημένος πρωταγωνιστής για να ισχυριστούμε ότι το Μάτριξ είναι ξεκάθαρα Χριστιανική αλληγορία, ούτε κάποιες φιλοσοφικές ομοιότητες ώστε να δηλώσουμε ότι μια ταινία επιστημονικής φαντασίας βασίζεται σε Βουδιστική κοσμοθέαση.

Υπάρχει ένα πολύ πιο οικείο μοτίβο που διέπει την πλοκή του Μάτριξ, που δεν είναι άλλη από την αλληγορία του Σπηλαίου του Πλάτωνα, κατά την οποία όλα όσα βλέπουν οι άνθρωποι που βρίσκονται αλυσοδεμένοι μέσα στο σπήλαιο δεν είναι παρά σκιές ενός εφιαλτικού θεάτρου σκιών – τις οποίες θεωρούν και πραγματικότητα. Εκείνος που δραπετεύει από το σπήλαιο και γνωρίζει την πραγματικότητα στοω κόσμο έξω από το σπήλαιο, γίνεται θύμα των υπολοίπων μόλις προσπαθήσει να τους απελευθερώσει και να τους πει ότι όλα όσα ξέρουν είναι μια πλάνη.

Η Αλληγορία του Σπηλαίου βασίζεται σε διάφορα φιλοσοφικά θεωρήματα του Πλάτωνα, σύμφωνα με τον οποίο η υλική πλάση είναι

Η Αλληγορία του Πλάτωνα σε γκραβούρα του Jaen Saenredam (1601)

το δημιούργημα μιας κατώτερης θεϊκής υπόστασης από αυτήν που δημιούργησε την Ολότητα της πλάσης. Στον Τιμαίο, όπου και αναπτύσσει αυτή τη θεωρία, ο Πλάτωνας δεν αντιλαμβάνεται τον Δημιουργό – τον οποίο ταυτίζει με το Νού – με αρνητική χροιά, ωστόσο σε διάφορές μεταγενέστερες παραδόσεις – Νεοπλατωνικές και μη – λαμβάνει σαφώς αρνητική μορφή. Η πιο γνωστή και πιο σημαίνουσα από αυτές είναι ο Γνωστικισμός – αρκετά παρεξηγημένη παράδοση με τεράστια, ωστόσο επιρροή, της οποίας η κεντρική θεωρία απ’ότι φαίνεται, αποτελεί και την κεντρική σύλληψη του Μάτριξ – γεγονός που παραδέχονται και οι παραγωγοί.

 

Ιστορικό Υπόβαθρο

Παρ’ότι συχνά παρουσιάζεται σαν Χριστιανική αίρεση, ο Γνωστικισμός στην πραγματικότητα προϋπήρχε του Χριστιανισμού. Με επιρροές που πηγάζουν από τον Ζοροαστρισμό αλλά και τις Ορφικές παραδόσεις, γεννήθηκε στη Μεσόγειο στους Ελληνιστικούς χρόνους, γνώρισε μεγάλη εξάπλωση, και δέχτηκε αρκετές από τις διδασκαλίες του Χριστιανισμού μέχρις ότου κηρύχθηκε αιρετική από τον Αγ. Ειρηναίο στην φημισμένη διατριβή του «Κατά Αιρέσεων» (180 μ.Χ.) που αποτελεί μια σφοδρή επίθεση κατά της Γνωστικής θεολογίας και πίστης. Μεγάλο μέρος των Απόκρυφων Ευαγγελίων που περικόπηκαν από το επίσημο Ευαγγέλιο στους πρώτες αιώνες μ.Χ. περιέχουν κεντρικά κείμενα της Γνωστικής πίστης. Οι Γνωστικοί εκδιώχθηκαν βάναυσα, και ακόμη και οι Νεοπλατωνιστές φιλόσοφοι καταδίκασαν τον αρνητισμό προς την ύλη που οι Γνωστικοί μετέτρεψαν στο επίκεντρο της θρησκείας τους, θεωρώντας την άσκοπη εώς βλάσφημη θέση, καθώς πίστευαν ότι όλη η Πλάση είναι κατά βάση καλή, και πως είναι στο χέρι του ανθρώπου να κάνει ενάρετη ή κακή χρήση των δυνατοτήτων του.

2. Anima Mundi – Η Ψυχή του Κόσμου – του Robert Fludd (Utriusque Cosmi maioris salicet et minoris metaphysica, 1617). Πιθανά εμπνευσμένη από τη Σοφία, η οποία είναι αλυσοδεμένη τόσο με τον ουρανό, όσο και με τη φύση.

Μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. θεωρήθηκε ότι ο Γνωστικισμός είχε εξαλειφθεί πλήρως, στην πραγματικότητα οι Γνωστικές πεποιθήσεις επιβίωσαν μέσα στους αιώνες σε διάφορες φαινομενικά ετερόκλητες παραδόσεις. Έκαναν ξανά μια σχετικά δυναμική εμφάνιση τον μεσαίωνα μέσα από τις «αιρέσεις» των Βογομίλων στα Βαλκάνια, και των Καθαρών στη Προβηγκία, οι οποίοι μάλιστα έγιναν θύματα σφαγής κατ’εντολή του Πάπα Ιννοκέντιου ΙΙΙ και του Γάλλου βασιλιά Φιλίπ. Και πάλι επιβίωσαν πολλά στοιχεία της Γνωστικής παράδοσης μέσα από τα τραγούδια και τα έπη των τρουβαδούρων, που μεταδόθηκαν σε διάσπαρτα μέρη της Ευρώπης. Επανεμφανίστηκε ελαφρώς παραλλαγμένος στην ύστερη Αναγέννηση καθώς κάποια στοιχεία Γνωστικής θεολογίας είχαν επιβιώσει μέσα στην Εβραϊκή Καμπαλά, σε διάφορες λαϊκές παραδόσεις, αλλά και σε μεμονωμένες θεολογικές διατριβές. Στη συνέχεια η ιστορία του περιπλέκεται όλο και περισσότερο με αυτήν των εσωτερικών παραδόσεων όπως εξελίχθηκαν από την Αναγέννηση και μετά, ενώ στον 20ο αιώνα γνώρισε ξαφνική δημοσιότητα με την ανακάλυψη των παπύρων της Νεκράς Θάλασσας (Nag Hammadi) το 1945 που μεταξύ τους έκρυβαν πολλά χαμένα ή άγνωστα Γνωστικά κείμενα.

 

 

 

Γνωστική Κοσμογονία

Το Γνωστικό Πλήρωμα

Ο Γνωστικός κοσμογονικός μύθος αφηγείται πως ο Θεός, ή αλλιώς, Βυθός, εκπόρευσε ζεύγη δυνάμεων, τους Αιώνες, οι οποιοί αποτελούν αρχετυπικές συμπαντικές δυνάμεις, ή αλλιώς, Υποστάσεις. Υπάρχουν παραλλαγές στις ονομασίες τους, αλλά κατά την πιο γνωστή (Βαλεντινιανή) εκδοχή, συνολικά το «Πλήρωμα» των Αιώνων μετρούσε 15 ζεύγη, το καθένα λίγο πιο απόμακρο από τον Βυθό. Το τελευταίο, και νεώτερο ζεύγος αποτελούταν από τον Θελητό και την Σοφία. Θέλοντας να μοιάσει στον Δημιουργό Πατέρα, η Σοφία αποφάσισε να προσπαθήσει να δημιουργήσει η ίδια όπως κι εκείνος. Όμως δεν ήξερε ότι έπρεπε να συμπράξει με τον σύντροφό της για να δημιουργήσει, και προχώρησε μόνη της έτσι ώστε να εντυπωσιάσει και να ευχαριστήσει τον Πατέρα.

Παραβαίνοντας τους κανόνες της δημιουργίας, γέννησε ένα έκτρωμα, και για να μην προλάβει να μολύνει το Πλήρωμα, η ίδια και το δύσμορφο γέννημά της εκδιώχθηκαν από τους υπόλοιπους Αιώνες στο υλικό πεδίο. Θρηνώντας για την αμαρτία της – την οποία ωστόσο οι Γνωστικοί αντιλαμβάνονταν σαν σφάλμα, και όχι εγκληματική πράξη – η Σοφία έθρεψε το γέννημά της, τον Ιαλνταμπαόθ. Εκείνος ναι μεν εκπορευόταν από την θεϊκή υπόσταση, αλλά ήταν ατελής, οπότε όλα όσα δημιούργησε στη συνέχεια, ήταν ατελή και φθαρτά. Έγινε αλαζόνας, αφού δεν μπορούσε να δει το Πλήρωμα, πίστευε πως εκείνος ήταν ο μοναδικός και παντοδύναμος θεός, και καθώς έπλαθε τα πλάσματα της υλικής δημιουργίας, απαίτησε να αναγνωρίζουν και να προσκυνούν μόνον εκείνον σαν υπέρτατο, Παντοκράτωρα Θεό. Δημιούργησε δική του στρατιά «αγγέλων,» ή Αρχόντων, για να επιβλέπουν και να τιμωρούν τους παραβάτες και τους άπιστους.

Έχοντας επιστρέψει στο Πλήρωμα, η Σοφία εξακολούθησε να θρηνεί το σφάλμα της. Λυπήθηκε τα δημιουργήματα του γιού της, κι

Σοφία, της Σάσσας Τσέϊτοου (2009). Σύγχρονη συμβολική μεταφορά εμπνευσμένη από την γκραβούρα του Fludd. Η Σοφία βρίσκεται μεταξύ των δύο κόσμων, αλυσοδεμένη με τον Σάχλα που γέννησε και που δημιουργεί τους Πλανητικούς Άρχοντες. Τα Πλατωνικά στερεά συμβολίζουν το Πλήρωμα, την τέλεση και τη Γνώση, ενώ ο Κύβος του Μέτατρον στο κέντρο υπαινίσσεται τη μυητική γραμμή του Μέτατρον, την δεύτερη πτώση των Αγγέλων, και τον γρίφο που λύνεται με τη βοήθεια των Πλατωνικών στερεών.

έτσι εμφύσησε μια θεία σπίθα σε όλα τα έμβια όντα, με σκοπό να μπορέσουν να βρουν το δρόμο για το Πλήρωμα και να δραπετεύσουν από τον εγκλωβισμό του Ιαλνταμπαόθ (ο οποίος σε κάποιες εκδοχές ονομάστηκε Σάχλας ή Σαμαήλ (Τυφλός Θεός), ενώ σε άλλες θεωρείται ότι είναι ο ίδιος ο Ιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης. Ζηλεύοντας που ο ίδιος στερήθηκε αυτής της θείας σπίθας, εκείνος τους απαγορεύει τον καρπό της Γνώσης… και στην Γνωστική εκδοχή της ιστορίας στον κήπο της Εδέμ το φίδι είναι κάθε άλλο παρά κακό…

 

Γνώση και Σωτηρία

Όπως υποδηλώνει και το όνομα Γνωστικισμός, ο δρόμος της Σωτηρίας του ανθρώπου είναι μέσω της γνώσης της πραγματικής, θεϊκής ανθρώπινης υπόστασης και της ουράνιας καταγωγής του. Μόνο όταν συνειδητοποιήσει πλήρως την φύση του, την φύση του υλικού κόσμου και του Δημιουργού, μπορεί να αρχίσει την άνοδο προς το Πλήρωμα. Σύμφωνα με κάποιες εκδοχές θα πρέπει να περάσει επανειλημμένες δοκιμασίες για να το επιτύχει, και να μάθει τα πραγματικά ονόματα των Αρχόντων του Υλικού Κόσμου για να μπορέσει να περάσει τα εμπόδιά τους – κάτι που μπορεί να χρειαστεί και πολλαπλές ενσαρκώσεις, αφού για τους Γνωστικούς οι μετενσαρκώσεις συνεχίζονται μέχρι η ψυχή να καταφέρει να περάσει το τελικό σύνορο του Ώρου ή του Σταυρού (προχριστιανική έννοια).

Ο Αμπράξας σε Γνωστικό φυλαχτό.

Κάποιες Γνωστικές παραδόσεις θεώρησαν τόσο μιαρή την ύλη που έγιναν αυστηροί ασκητές στην προσπάθειά τους να την υπερβούν. Άλλοι θεώρησαν ότι έπρεπε να απολαύσουν κάθε ηδονή που προσέφερε ώστε να την ανελίξουν μαζί με τους εαυτούς τους, δίνοντας βήμα για κατηγορίες ακολασίας. Άλλοι πάλι ακολούθησαν μια μέση οδό, που συνδύαζε στοιχεία αρχαιοελληνικής λατρείας, θεουργίας, τελετουργιών, μελέτης, προσευχής κι ενίοτε μυήσεων, ώστε να ανοιχτούν όσο το δυνατόν περισσότερο στις δυνάμεις του Πληρώματος. Επίσης, πολύ διαδεδομένη ήταν η λατρεία ενδιάμεσων θεοτήτων που λειτουργούσαν ως μεσολαβητές για τους εγκλωβισμένους ανθρώπους και τους προστάτευαν ή τους καθοδηγούσαν στον δρόμο τους προς το Πλήρωμα. Μεταξύ αυτών ο Αμπράξας και ο Λεοντοκέφαλος Αιών, ενώ είναι ρόλος ο οποίος στα πρώτα Χριστιανικά χρόνια προσαρμόστηκε εύκολα στον Ιησού.

Προμήθειος Άνθρωπος

Η κεντρική έννοια του Γνωστικισμού που επιβίωσε μέσα στους αιώνες κι έγινε ιδιαίτερα αισθητή ξανά στις Εσωτερικές Παραδόσεις από τον 17ο αιώνα και μετά, ήταν η ιδέα του Προμήθειου Ανθρώπου, εκείνου που μπορούσε – και όφειλε – να αφυπνίσει και να ανελίξει όχι μόνο τον εαυτό του, αλλά και τον φθαρτό κόσμο στον οποίο ζούσε.

Βαβυλώνα, της Σάσσας Τσέϊτοου (2009). Όπως το φίδι της Εδέμ, θεωρείται κατ'εξοχήν κακή μορφή – εκτός αν ισχύει η θεωρία των Γνωστικών... Στο χέρι της ο Λεοντοκέφαλος Αιών σε κλασσική απεικόνιση είναι ο μεσολαβητής της ανθρωπότητας, πίσω της τα δέντρα της Ζωής και της Γνώσης είναι αντεστραμμένα, καθρεφτίζοντας την στρεβλή πραγματικότητα της ύλης.

Αυτό είναι από τα μεγαλύτερα μυστικά της Εβραϊκής Καμπαλά, σύμφωνα με την οποία ο Καμπαλιστής γνωρίζει ότι ο Δημιουργός του υλικού πεδίου έσφαλλε τη στιγμή της Δημιουργίας, κι έτσι, μέσω της προσευχής και των τελετουργιών, επιχειρεί κομμάτι κομμάτι να ευλογήσει και να αποκαταστήσει τα φθαρμένα ή μαγαρισμένα θραύσματα της Δημιουργίας.

Είναι η κεντρική φιλοσοφία των Αλχημιστών, κατά τους οποίους η Φύση αποτελεί παντοδύναμος οδηγός, αλλά το δικό τους έργο είναι η τελειοποίησή της και η απάλειψη των ακαθάριστων στοιχείων της ύλης τόσο στη Φύση, όσο και στον εαυτό τους.

Η ίδια ακριβώς φιλοσοφία έγινε το επίκεντρο του Ροδοσταυρισμού και του Τεκτονισμού, αδελφότητες των οποίων η προτεραιότητα ήταν – και είναι – η αυτογνωσία και η αφύπνιση του ανθρώπου που έχει τη δύναμη να χειρίζεται την φλόγα του Προμηθέα στην δημιουργία μιας ομορφότερης πραγματικότητας.

Σε όλες αυτές τις παραδόσεις, άλλοτε κρυφά, άλλοτε φανερά, ενυπάρχει η έννοια μιας Θείας Θηλυκής Αρχής, είτε λέγεται Σοφία (Γνωστικισμός), είτε Σεκινάχ (Καμπαλά), είτε οι πολλαπλές θηλυκές αρχές της αλχημείας, είτε Ασεράχ (κάποιες Τεκτονικές παραδόσεις). Σε όλες εκπροσωπεί το ίδιο πράγμα: τη δύναμη του φωτός, της δημιουργίας, και της θεϊκής σπίθας μέσα στον άνθρωπο που έχει τη δύναμη του αυτοπροσδιορισμού – μόνο όταν μάθει ποιός πραγματικά είναι.

Μια Γνωστική παραβολή για τον 21ο αιώνα

 Μέχρι τώρα, όσοι από εσάς γνωρίζετε ήδη την ταινία, πιθανόν να έχετε διακρίνει αρκετές ομοιότητες μεταξύ της Γνωστικής κοσμοθέασης και του Μάτριξ. Το Μάτριξ (πλασματική μήτρα/πλέγμα) δεν είναι άλλη από την ίδια την υλική δημιουργία.

Ο δύσμορφος και φθονερός Δημιουργός και οι Άρχοντές του είναι οι μηχανές, που έχουν ανάγκη την υποταγή της ανθρωπότητας για να υπάρχουν. Ο Νήο είναι η ενδάμεση θεότητα – ο Αμπράξας, ή αλλιώς ο (κεχρισμένος) Χριστός. Ο Μορφέας επίσης είναι ενδιάμεσος – θα μπορούσε να είναι κάποιος από τους Αιώνες που στήριξε την Σοφία, ένας άλλος Ιωάννης Βαπτιστής, ή το σοφό και σωτήριο φίδι στη Γνωστική Εδέμ. Ο Πράκτορας Σμίθ στις πολλαπλές του κλωνοποιήσεις δεν είναι άλλος από τους Άρχοντες που εμποδίζουν την ανέλιξη της ανθρωπότητας. Και όσο για την Τρίνιτυ; Είναι φυσικά η ίδια η Σοφία, με την τριπλή της υπόσταση που αναγνωρίζεται και στο Γνωστικό πάνθεο, εκείνη που καθοδηγεί τον Νήο στην ανακάλυψη του εαυτού του, ταυτόχρονα προστάτιδα κι έρωμένη του. Η δε «Γη της Επαγγελίας», ή αλλιώς Σιών στην ταινία, δεν είναι άλλο από το Πλήρωμα, ο πραγματικός κόσμος πέρα από το πλασματικό πλέγμα του Μάτριξ.

Το κεντρικό μήνυμα των ταινιών περιστρέφεται γύρω από την ανάγκη της αφύπνισης της ανθρωπότητας, υπογραμμίζοντας όχι απλά τη δυνατότητας του αυτοπροσδιορισμού και της αυτο-σωτηρίας, αλλά το καθήκον αυτού. Τοποθετώντας το αφήγημα σε μια δυστοπική πραγματικότητα με την οποία μπορούμε να ταυτιστούμε ως πολίτες της ψηφιακής εποχής στην οποία ο δελεαστικός ψίθυρος των μηχανών είναι καθημερινότητα, εντείνει την ανάγκη για άμεση συνειδητοποίηση – ή έστω προβληματισμό – σχετικά με τη φύση της πραγματικότητάς μας, της αντίληψής μας, και του δικού μας ρόλου μέσα σ’αυτό.

Καθόλου άσχημη τροφή για σκέψη από μια ταινία επιστημονικής φαντασίας…

ΠΗΓΕΣ:

Μάτριξ και Γνωστικισμός

http://www.screened.com/news/knowing-is-half-the-battle-dark-city-the-matrix-and-inception-as-gnostic-manuals/2226/

http://www.screened.com/news/under-the-influence-the-matrix/2218/

http://www.mindmined.com/public_library/nonfiction/jake_horsley_gnosticism_reborn.html

http://www.unomaha.edu/jrf/gnostic.htm

Γνωστικισμός

http://gnosis.org/welcome.html

http://www.iep.utm.edu/gnostic/

Πλάτωνας – Αλληγορία του Σπηλαίου

http://phoenixrising.org.gr/en/2317/academy-launch-event-platos-allegory-of-the-cave/

http://ellinikibibliothiki.blogspot.com/2010/03/blog-post_07.html