Ποιός χρειάζεται την τέχνη και γιατί; (Καθ. Ενημέρωση 2014)

[box type=”info”] Η συνέντευξη αυτή δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή Ενημέρωση» λίγο πριν από την τριήμερη εκδήλωση «Τεχνών (επ)ανάστασις» στην Κέρκυρα, 24-26 Ιανουαρίου 2014.[/box]

enimerosi-sinentevxi-1-2014

Συνέντευξή μου στην εφημερίδα «Καθημερινή Ενημέρωση», 16/1/2014.

Στα τέλη Ιανουαρίου ετοιμάζεται μια τριήμερη εκδήλωση, το Σαλόνι Πολιτισμού: Τεχνών (επ)ανάστασις. Με πρωτοβουλία της ιστορικού, φιλόλογου και ζωγράφου Σάσσα Μεταλληνού-Chaitow, αποτελεί μιαεποικοδομητική προσπάθεια αντιμετώπισης των συγκυριών της εποχής μας από μια σύμπραξη ανθρώπων που αντιλαμβάνονται τις τέχνες ως σημείο αναφοράς και πεδίο διαλόγου.

Στόχος, σύμφωνα με τη διοργανώτρια, είναι να αναπτυχθεί ουσιαστικός διάλογος που ξεφεύγει από την τετριμμένη θεωρητικολογία και εξερευνά την έμπρακτη αξία του λόγου και της τέχνης, τονίζοντας το γεγονός ότι η δημιουργία πολιτισμού αφορά κάθε πολίτη και δεν ανήκει μόνο σε αριστοκρατικά σαλόνια και γυαλιστερές προθήκες. Απευθυνθήκαμε στην κα. Chaitow για κάποιες παραπάνω λεπτομέρειες.

Πως εμπνευστήκατε την ιδέα αυτής της εκδήλωσης;

Από το παράδειγμα εποχών σαν τη δική μας: όταν όλα άλλαζαν ραγδαία, οι κοινωνίες διαλύονταν και ο κόσμος προσπαθούσε να βρει σημεία αναφοράς στο χάος. Ανέκαθεν οι τέχνες λειτούργησαν ως κοινός τόπος συνεννόησης, και το κίνημα των Συμβολιστών στην αλλαγή του αιώνα λειτούργησε καταλυτικά στις κοινωνίες που άγγιξε. Αυτό πραγματεύομαι στο νέο μου βιβλίο, και η εκδήλωση καθρεφτίζει τις ιστορικές εκείνες προσπάθειες. Η κινητήριος δύναμη είναι η έντονη ανάγκη να υπάρξει μια δημιουργική αλλά και χειροπιαστή απάντηση στην αδράνεια και την μιζέρια που χαρακτηρίζει τις μέρες μας.

Πως επελέγησαν οι συμμετέχοντες;

Αναζήτησα ανθρώπους που έχουν επιτυχώς κάνει τρόπο ζωής την ανάδειξη των τεχνών και των γραμμάτων, με ποιοτικό έργο στο ενεργητικό τους. Ζήτησα να αντλήσουν έμπνευση από τα δικά τους βιώματα, να ξεχάσουμε τις αφηρημένες ξύλινες θεωρητικολογίες, και να μοιραστούμε με το κοινό την έμπνευση που αποτελεί την κινητήριο δύναμή μας. Οι δε καλλιτέχνες είναι εκείνοι που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση που κυκλοφόρησε στα τέλη Δεκεμβρίου.

Είχατε σχεδιάσει από πριν όλες τις λεπτομέρειες και των τριών ημερών;

Αρχικά είχε σχεδιαστεί διήμερο που περιλάμβανε την βιβλιοπαρουσίαση και την ημερίδα. Όμως, αφού επί δύο μέρες θα μιλούσαμε για τις τέχνες, δεν μπορούσαν να λείπουν οι τέχνες αυτές καθ’αυτές. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της ομαδικής έκθεσης, και η εκδήλωση επεκτάθηκε κατόπιν συζήτησης με τον κ. Γιάννη Πετσάλη (πρ. Corfu Museum), γιατί δεν αρκούσε να αναδειχθούν οι εικαστικές τέχνες και όχι οι άλλες. Έτσι συμπληρώθηκε το πρόγραμμα με τη συμμετοχή μουσικών και ποιητών.

Στην άποψη «μας καίνε άλλα θέματα, για τις τέχνες θα τρέχουμε;» τι απαντάτε;

Όταν δεν έχεις τίποτα να χάσεις, τότε ρισκάρεις. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερο ρίσκο από την τέχνη. Σε κάθε ιστορική συγκυρία που μια κοινωνία αντιμετώπιζε ραγδαίες αλλαγές, οι τέχνες άνθιζαν διότι αποτελούν τόπο νοηματοδοσίας: το νοερό μέρος στο οποίο αναδιαπραγματευόμαστε ποιοί είμαστε και που πάμε. Το σάβανο δεν έχει τσέπες μήτε μνήμες… τα μνημεία, οι μύθοι και η φιλοσοφία όμως της Αιγύπτου, της Σουμερίας, της Ελλάδας ακόμη υπάρχουν. Η τέχνη είναι ο τρόπος να μιλήσεις με τους νεκρούς, όπως είπε και ο Τολστόι, το μόνο που μένει όταν οι χάρτες έχουν ξαναγραφτεί, όταν η πρόσκαιρη φήμη έχει χαθεί. Αν αφήσουμε τον πολιτισμό και την ιστορία να γλιστρήσουν μέσα από τα χέρια μας, αν τα θεωρήσουμε κτήμα κάποιας απόμακρης ελίτ, αν τα εγκαταλείψουμε με δικαιολογία την καθημερινή βιοπάλη, τότε θα καταλήξουμε ένας αγράμματος, απαίδευτος λαός δίχως μνήμες. Ήδη περπατάμε αυτό το δρόμο. Η ιστορία μας έχει κακοποιηθεί για σκοπιμότητες διάφορες, και αν αδιαφορήσουμε, δίνουμε το δικαίωμα στον κάθε τυχόντα να συνεχίσει αυτή την κακοποίηση, χάνουμε και την κριτική μας ικανότητα. Σαφώς και θα κοιτάξουμε πρώτα το σπίτι και την οικογένειά μας. Όμως μέρος αυτής της έγνοιας, είναι να παραμείνουμε Πολιτισμένοι Άνθρωποι και όχι άβουλα κτήνη. Ο εκπολιτισμός μας καθιστά ικανούς να αποφασίζουμε για ένα μικρό κομμάτι της πραγματικότητάς μας – ίσως το μόνο που μας έχει απομείνει. Αλλιώς αποδεχόμαστε ότι είμαστε άξιοι της μοίρας μας. Τον πολιτισμό διαπλάθουν όλα τα μέλη μιας κοινωνίας. Όχι κάποιοι απρόσωποι επίλεκτοι. Αν δεν τρέξουμε εμείς γι’αυτό, τότε ποιός θα τρέξει;

Να περιμένουμε και του χρόνου το φεστιβάλ;

Δεν ξεκίνησα με αυτή την πρόθεση, αλλά η ζεστή υποδοχή του κόσμου με κάνει και το σκέφτομαι σοβαρά. Δεν θα ήθελα να δεσμευτώ, αλλά είναι ευσεβής πόθος. Εάν πραγματικά «μιλήσει» στον κόσμο του νησιού τότε νομίζω ότι ναι, θα επαναληφθεί, εμπλουτισμένο αλλά με το ίδιο πάντα πνεύμα.

Πρόγραμμα:

  • Παρασκευή 24/1, 19:00: Τρίστρατο τεχνών: Εγκαίνια εικαστικής έκθεσης 12 Κερκυραίων καλλιτεχνών. Μουσική συνοδεία κουαρτέτου εγχόρδων και απαγγελίες ποίησης.
  • Σάββατο 25/1, 19:30: Παρουσίαση Βιβλίου: Η Σάσσα Μεταλληνού-Chaitow παρουσίαζει το νέο της βιβλίο Ο Γιος του Προμηθέα: Ο Ζοζεφέν Πελαντάν, η Συμβολική Τέχνη, και η Υλοποίηση του Ιδεατού (εκδ. Δαιδάλεος 2013), μια ιστορική-φιλοσοφική μελέτη. Με τη συμμετοχή του γνωστού συγγραφέα Ζέφυρου Καυκαλίδη ξετυλίγει μέσα από έναν Πλατωνικό διάλογο την έμπνευση της εκδήλωσης.
  • Κυριακή 26/1, 14:30-21:30: Ημερίδα: Εννέα εκπρόσωποι των τεχνών και των γραμμάτων από Κέρκυρα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη, απαντούν στο ερώτημα γιατί έχουν ανάγει τον πολιτισμό σε τρόπο ζωής σε πείσμα των ημερών.

Το τριήμερο θα πραγματοποιηθεί στο βιβλιοπωλείο Πλους, 24 έως και 26 Ιανουαρίου. Η είσοδος είναι ελεύθερη για όλα τα δρώμενα.