Ο Πηλός

[απόσπασμα από ανέκδοτη συλλογή ποιητικής πρόζας της Σάσσας Τσέϊτοου (2003)]

Και απο πηλό δημιουργούμαστε. Η πηκτώδης μάζα αναβράζει, κοχλάζει στον ηφαιστειακό ατμό, την ύλη της ζωής, το χώμα που πατούμε, τα κορμιά μας, το αίμα, τα κόκκαλά. Αναδυόμαστε  άμορφοι, μορφοποιούμαστε αργά, ύστερα τα άκρα, μια λεπτομέρεια μνήμης, κρυφές πέτρες οι ραχοκοκκαλιές μας, το νερό οι φλέβες μας, μετά τα πνευμόνια και η πρώτη, λαχανιασμένη ανάσα.

Το χώμα, κομμάτια θανάτου που πλέκουν νέα ζωή. Πάντοτε τα σώματά μας κρύβουν την ιστορία αυτού που προηγήθηκε, ενόσω τα περίπλοκα νευρικά συστήματα και οι εγκέφαλοι κρύβουν τις αναμνήσεις. Τα οστά στρίβουν και καμπυλώνουν μέσα απο ιστορίες που ψιθυρίζονται στις φλέβες και τις συνάψεις, ξεχασμένες πια, χαμένες πια. Αλλά ο πηλός παραμένει, και ο πηλός θυμάται, όλα καταγράφονται, η ιστορία της φυλής μας και των προφητειών που γνωρίζουν μόνο εκείνοι που ξέρουν να ερμηνεύσουν τα μυστικά του πηλού.

Αργόσυρτα τέρατα έρπουν μέσα σε βρωμερούς βάλτους, οι ψαράνθρωποι γλιστρούν στο νερό για να κρυφτούν από τις δικές τους προφητείες,  από αφάνταστες, ακόμη, προδοσίες, για να κάνουν χώρο για τους φτερωτούς και τους πενταδάκτυλους καταστροφείς. Το τραγούδι τους ακούγεται μέσα στον πηλό, στο βυθό λιμνών και ωκεανών, ανηχούν στα φιόρδ και θρυμματίζουν τον πάγο, οι μνήμες τους καταγράφονται και αυτές στον πηλό.

Ανάσα σ’εναν κήπο.
Θεοί που παίζουν.
Ανεπαρκή πλάσματα.
Αναζήτηση νοημοσύνης.
Διακινδύνευση προδοσίας για χάρη πολύτιμης συντροφιάς.

Ευχάριστες όρθιες μορφές.
Ανάσα σ’εναν κήπο.
Προδοσία.
Φλογερά δάκρυα.

Και το μήλο γεννήθηκε από τον πηλό. Η ανάσα του όχι, ούτε το μυστικό του. Αέρινα δάχτυλα στα φύλλα και τα μαλλιά, έρποντα νερά που κάποτε έτρεχαν ελεύθερα, τώρα περιστοιχίζονται από σβώλους χώματος, τώρα τους δίνεται η εντολή να κινηθούν, να μεγαλώσουν, να ανασάνουν, αναπόφευκτα να ζήσουν και αναπόφευκτα, με ανακούφιση, να πεθάνουν. Με την πράξη του θανάτου να απελευθερωθούν ξανά, το όνειρο του νερού να επιστρέψει στο ρέμα, το όνειρο της γης να επιστρέψει στο μήλο, το όνειρο του αέρα να χορέψει στα σύννεφα, το όνειρο της φωτιάς να επιστρέψει στα μάτια δακρυσμένων αγγέλων και θεών.
Και το πνεύμα; Δεν τα σημάδεψε και δεν σημαδεύτηκε από τη ζωή του μέσα στον πηλό; Μήπως τώρα η φωτιά δεν πήρε άλλο χρώμα, το νερό είτε πιο γλυκό, είτε δηλητηριασμένο, ο αέρας επίσης, η γη αλλαγμένη;

Και το πνεύμα; Λαχταρά να επιστρέψει στον πηλό ή να φτάσει στη λίμνη απ’όπου προήλθε; Παντοτινά αλλαγμένο από το μήλο, παντοτινά αλλαγμένο από την ντροπή, παντοτινά μουρμουρίζοντας ένα ρέκβιεμ για την προδοσία, παντοτινά καλεί και τολμά να θυμάται την απάντηση σ’αυτό το κάλεσμα…. την φτερωτή κατάβαση και τις διδασκαλίες αυτών που εγρηγόρευσαν και ανέμεναν και δίδαξαν.

Τα μυστικά του πηλού. Τα στοιχεία είναι παντοτινά δέσμια του πηλού, σημαδεμένα από το πνεύμα, δέσμια της σπείρας που χάραξαν παιχνιδιάρηδες θεοί και περήφανοι προδότες. Ο πηλός θυμάται, και κάθε φορά που σχηματίζει ένα νέο πρόσωπο, ένα νέο κορμί, θα φέρει τη σφραγίδα της μνήμης. Η Λήθη δεν έχει καμία επιρροή επάνω στο πνεύμα, όσο και να το επιθυμεί, και δεν έχει τη δύναμη να στεγνώσει τα δάκρυα των αγγέλων, μορφοποιημένων και άμορφων, έκπτωτοι και μη, όσων τόλμησαν να επιλέηουν και όσων, μη τολμώντας, επέλεξαν επίσης.

Περιττός, περιττός πόνος, ένα ρίσκο παρακινδυνευμένο για χάρη της συντροφιάς, ένα στοίχημα ίσως, ένα τυχερό παιχνίδι. Αυτό που ήταν ένα έγινε δύο, και καθώς έγινε, κομμάτιασε το πνεύμα, την ανάσα, αφήνοντας μόνο τον πηλό για να κολλήσει τα θρύψαλα. Πήλινα θραύσματα και κέλυφη που έγιναν θεμέλια, ένα σπασμένο αγγείο και μια κλαίουσα γυναίκα, καταδικασμένη στην απομόνωση μέχρι τα δύο να γίνουν τρία, και τέσσερα, και ξανά ένα. Προφήτισσα, μίλησες σοφά, αλλά μιλώντας κι εσύ σημάδεψες τον πηλό. Το μυστικό για να λυθεί η προδοσία επίσης κρύβεται στον πηλό, στην αγνότητά του και στο δηλητήριό του… γιατί είναι το δηλητήριό του που θα δώσει την απάντηση. Όσοι μπορούν, ας διαβάσουν καλά τον πηλό, ας σεβαστούν το ιώδες νερό, ας αντέξουν τη δυσωδία των ηφαιστείων και ας μην αδιαφορήσουν για το ταπεινό άλας της γης, γιατί αυτά είναι που ίσως ακόμα καταφέρουν να απελευθερώσουν το παγιδευμένο πνεύμα, που ίσως ακόμα αποδεσμεύσουν θριαμβευτικά τη Λήθη, επιστρέψουν τη Βασίλισσα στην πρέπουσα θέση της, στεγνώσουν τα δάκρυα των αγγέλων, και ίσως απαλλάξουν τους φέροντες φως που, προβλέποντας το τραγικό τέλος του παιχνιδιού, θυσίασαν τα πάντα για να το αποτρέψουν.

Το παιχνίδι έχει ξεκινήσει, ο ατελείωτος χορός συνεχίζει, αλλά, αν είναι σωστός ο ρυθμός, αν μαθευτούν τα βήματα, αν ακολουθηθεί η σειρά, τότε ο πηλός ίσως ακόμη επιστρέψει στη θέση του, στην αγκαλιά του γάργαρου νερού, η φωτιά στα μάτια των θεών, ο αέρας στους ουρανούς και η γη στο μήλο.

Είδωμεν.

Διότι υπάρχουν σχέδια, ένα όραμα, και τα πιόνια και τα παιδιά της ελπίδας αποζητούν να ακολουθήσουν αυτόν τον χορό. Θα τους ακολουθήσουν κοράκια, θα τους ιχνηλατίσουν λύκοι, θα χύσουν αίμα, θα αντικρύσουν πολύ σκοτάδι πριν τελειώσει το Έργο. Ποιός θα τους επιλέξει;

Ποιός ξέρει;

Δεν έχει σημασία.

Στο χάος που προκαλεί το βογκητό του πηλού απέναντι στο βάρος που πρέπει να αντέξει, ο αγνός σκοπός και το ξεκάθαρο όραμα είναι τα μόνα που έχουν σημασία. Αν αποτύχουν, θα υπάρξουν κι άλλοι. Αν δεν υπάρξουν άλλοι ο πηλός θα ραγίσει. Ίσως αντέξει μερικές ακόμη χιλιετίες, αλλά σίγουρα θα ραγίσει. Και το πνεύμα θα παγιδευτεί παντοτινά. Και αυτό δεν μπορεί να επιτραπεί, όχι με τις λανθάνουσες δυνατότητες που κρύβει. Είναι πολλά τα πιόνια στο παιχνίδι, πολλά. Τα περισσότερα είναι ανίδεα, μερικά όχι.

Αυτά που κρατούν τα μυστικά της δημιοουργίας είναι πιο δυνατοί απ’όσο γνωρίζουν. Αυτοί που γνωρίζουν τα μυστικά του χορού είναι ελάχιστοι. Οι λύκοι συγκεντρώνονται. Τα κοράκια πετούν σε κύκλο. Τα φίδια σπεύδουν να κρυφτούν… παρεξηγημένα, τα φίδια, παίζουν μικρότερο ρόλο στην τραγωδία απ’ότι λέγεται. Ο ήλιος λάμπει ολοένα λαμπρότερα, αποζητά να κρατήσει τον εσφαλμένο χορό στη θέση του, είναι αρχαίος, κουρασμένος, περήφανος, αποζητά να κρατήσει το βασίλειό του. Η σελήνη σιωπά, γαλήνια, συγκεντρώνει ήρεμα τα παιδιά της, ισχυρά, έτοιμα να παίξουν τον ρόλο τους. Τα άλογα παίρνουν θέση, οι ιππότες που θα τα καβαλήσουν μασκαρεμένοι, με γεμάτο στήθος ξεχωρίζουν μολαταύτα. Ο αρχαίος δράκος στριφογυρνά στον ύπνο του, όλο και συχνότερα, μέσα απ’τα όνειρά του στέλνει τα παιδιά του να βοηθήσουν. Ο Ομφαλός της γης τους καλεί, τους κρατά, η αρχή και το τέλος μοιραία διαδραματίζονται στην ίδια σκηνή. Η σκηνή έχει στηθεί, οι ηθοποιοί πήραν τις θέσεις τους, είθε να ήταν απλό δράμα…. ήταν επικίνδυνο παιχνίδι εξ’αρχής…. και το τέλος δεν έχει γραφτεί.

Κι εσύ, αναγνώστη, που παρατηρείς, που παρακολουθείς, θυμήσου. Ας γραφτεί και στον δικό σου πηλό, ας διατηρηθεί η μνήμη, γιατί είναι ώρα ανάγκης. Οι μνήμες σου είναι σημαντικές.

Ας ξεκινήσει ο χορός.