Ο Ονειρόκοσμος της Κέρκυρας: Συνέντευξη με τον ζωγράφο Τάσο Κουρή

oneirokosmos

Η συνέντευξη αυτή δημοσιεύτηκε στη στήλη «Σιωπηλή Ποίηση» του περιοδικού ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ (Ελ. Τύπος) το Σάββατο 16/11/13. Επιτρέπεται η ηλεκτρονική αναδημοσίευση μόνο εφόσον αναδημοσιευτεί το πλήρες κείμενο, με ξεκάθαρη απόδοση στη συγγραφέα Sasha Μεταλληνού-Chaitow,  μαζί με σύνδεσμο στην παρούσα σελίδα και αναφορά στην αρχική δημοσίευση. Απαγορεύεται κάθε είδους έντυπη αναδημοσίευση. Τα πνευματικά δικαιώματα των εικόνων ανήκουν στον ζωγράφο Τάσο Κουρή και απαγορεύεται κάθε είδους αναδημοσίευσής τους χωρίς την έγγραφη συναίνεσή του.

Ο διεθνώς αναγνωρισμένος Κερκυραίος ζωγράφος Τάσος Κουρής είναι ένας πολύ ξεχωριστός σύγχρονος καλλιτέχνης, ο οποίος μας αποκαλύπτει μέσα από τα έργα του μια διαφορετική, ονειρική πραγματικότητα. Όπως δηλώνει ο ίδιος σε παλαιότερη συνέντευξή του, για πρακτικούς λόγους ακολούθησε επαγγελματικά την Ιατρική, και σήμερα είναι χειρούργος οφθαλμίατρος στο Ν.Σ.Γ. Γεννηματάς, «ώστε να υπηρετήσει την Όραση… την Όραση που με τη σειρά της μπορεί να εκτιμήσει την Τέχνη…» Κατόρθωσε ωστόσο να συνδυάσει τον επαγγελματικό του προσανατολισμό με τον έρωτά του για την Τέχνη, ακολουθώντας παράλληλα καλλιτεχνική παιδεία, και μέχρι σήμερα υπηρετεί τα δύο αυτά λειτουργήματα με εμφανή ευαισθησία, αλλά και επιτυχία.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας που γίνεται μέσα από αυτή τη στήλη για την ανάπτυξη ουσιαστικών συζητήσεων γύρω από το νόημα της τέχνης στις μέρες μας και τα πρακτικά ζητήματα που περιβάλλουν την ενασχόληση με αυτήν, ο κύριος Κουρής δέχτηκε να μας παραχωρήσει την παρακάτω, άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη. Τον ευχαριστώ εγκάρδια για τις πολύτιμες σκέψεις και εικόνες που ξετυλίγει, που σίγουρα έχουν πολλά να πουν σε κάθε φιλότεχνο αλλά και καλλιτέχνη.

ΕΡ: Κύριε Κουρή, σε παλαιότερη συνέντευξή σας (2007) αναφέρετε ότι καθώς μεγαλώσατε στην εποχή αμέσως μετά τον 2ο ΠΠ, όταν η Κέρκυρα, όπως και όλη η Ελλάδα προσπαθούσε να αναγεννηθεί από τις στάχτες της, ακολουθήσατε έναν επαγγελματικό προσανατολισμό κατά τον οποίο «η ζωγραφική ήταν ο έρωτάς μου, αλλά η Ιατρική, η σύζυγός μου». Μπορείτε να μας πείτε τι είναι για σας η Τέχνη;

ΑΠ: Οτιδήποτε κάνουμε, κάτω από ορισμένες συνθήκες, μπορεί να αναχθεί στο επίπεδο της Τέχνης… και η Ιατρική και μάλιστα η χειρουργική μπορεί να γίνει τέχνη. Όμως υποθέτω ότι εννοείτε την ζωγραφική.. και εκεί, όπως και στην γλυπτική και την σύνθεση μουσικής φτάνουμε στο θαύμα… να ξεκινάμε από το μηδέν, τον λευκό καμβά, ένα κομμάτι μάρμαρο, μια σελίδα χαρτιού και δημιουργούμε το ορατό, το χειροπιαστό, το ακουστό… Φτιάχνουμε μια καινούργια πραγματικότητα, που πολλές φορές δεν υπακούει στην λογική της «καθημερινής» πραγματικότητας… Για μένα αυτή η ανάγκη για δημιουργία καινούργιας πραγματικότητας, αλλά και η ικανότητα γι’αυτό είναι η Τέχνη.

ΕΡ: Ποιες είναι οι κυριότερες πηγές έμπνευσής σας; Και ποιοι οι αγαπημένοι σας καλλιτέχνες;

Οι πηγές της έμπνευσης δεν προσδιορίζονται εύκολα και η εκλογίκευση τους συχνά καταλήγει στην καταστροφή της πραγματικής έμπνευσης.. Πάντως το ερέθισμα για μένα είναι ένα όνειρο, μια εικόνα, μια μουσική… Μέσα μου, μερικές φορές αυτό μεταφράζεται σε μια εικόνα, αυτόματα… Συχνά καταγράφω την εικόνα αυτή σε ένα χαρτί στα γρήγορα, έτσι ώστε τα όποια στοιχεία προστεθούν στην συνέχεια να μην αφαιρούν από την αρχική ιδέα, την ακατέργαστη έμπνευση…

Οι αγαπημένοι μου καλλιτέχνες είναι πολλοί… Κυρίως εκείνοι που το έργο τους δεν σταματά στο αρχικό κοίταγμα και που οι πίνακες τους δεν καταλήγουν απλά καλαίσθητα αντικείμενα, κρεμασμένα στον τοίχο… Έτσι από το πλήθος και χωρίς αξιολόγηση θα αναφέρω τον Fuchs, τον Bosch, τον Magritte, τον Delvaux, τον Dali και πολλούς άλλους…

ΑΠ: Η ιδιαίτερη πατρίδα σας, η Κέρκυρα, χαίρει μιας σημαντικής καλλιτεχνικής ιστορίας και ατμόσφαιρας. Σας επηρέασε αυτή η κληρονομιά;

Ο άνθρωπος σχηματίζεται στα πρώτα 20 χρόνια της ζωής του… Αυτά τα χρόνια τα έζησα στην Κέρκυρα. Το μέρος, η καλλιτεχνική ιστορία του, η όλη υπερβατικότητα που υπήρχε στην παλιά Κέρκυρα σίγουρα έπαιξαν τεράστιο ρόλο…Θα σας πω μια μικρή πραγματική ιστορία: Το 1981, ενώ συνήθως οι εκθέσεις μου ήταν στον Ζυγό, έκανα την πρώτη μου, και μόνη μέχρι στιγμής, ατομική έκθεση στην Κέρκυρα… στην Αίθουσα Τέχνης Κερκύρας.

Αφού κρεμάσαμε τους πίνακες μου παρέα με τον Κεφαλληνό, τον Αλαμάνο και άλλους φίλους την παραμονή των εγκαινίων, πήγα μόνος μια βόλτα – προσκύνημα στο σπίτι που γεννήθηκα στον Ανεμόμυλο… Όμορφο, μουντό πρωί του Νοέμβρη… Πεσμένο στο χώμα, κάτω από ένα γνωστό μου δένδρο, μπροστά στο παλιό μου σπίτι, βρήκα ένα κλαδί, λεπτό και ίσιο και σκέφτηκα ότι θα γινόταν ένα ωραίο μπαστούνι… Το πήρα και ξεκίνησα για την πόλη, σκεπτόμενος πως θα μπορούσα να διαμορφώσω την λαβή του… Στην πόλη, στην βιτρίνα του μαγαζιού του Τάντη, είδα ένα όστρακο με 5 προεξοχές ιδανικό για να μπαίνουν τα δάχτυλα μέσα… Το αγόρασα μια και σκέφτηκα να το κάνω λαβή του μπαστουνιού.. Όμως πως θα το στερέωνα πάνω στο ίσιο μου κλαδί; Μπροστά στη «σκαλινάδα» είδα ένα εφημεριδοπώλη στον πάγκο του και του είπα την ιδέα μου και το πρόβλημα μου… Πάμε στον κλειδαρά απέναντι, μου είπε, να τρυπήσει το όστρακο! Παρατάει τον πάγκο του και πάμε στον κλειδαρά, του λέει την ιδέα, εκείνος ενθουσιάζεται, ανοίγει με τα εργαλεία του την τρύπα και επειδή το όστρακο έπρεπε να στερεωθεί καλά, κλείνει το μαγαζί και πάμε όλοι, με πρόταση του στο παραδίπλα χρωματοπωλείο και περνούμε μαρμαρόκολλα στο χρώμα του ξύλου, και μέσα στο χρωματοπωλείο κολλήσαμε το όστρακο στο μπαστούνι και αναχωρήσαμε όλοι πανευτυχείς, που η «τρέλα» του διπλανού μας εκπληρώθηκε!!! Σε ποιο μέρος του κόσμου θα μπορούσε να γίνει αυτό σήμερα; Ίσως ούτε στην σημερινή Κέρκυρα…

Ναι, η κληρονομιά και η ατμόσφαιρα του νησιού μου με επηρέασε βαθύτατα…

ΕΡ: H Τέχνη πρέπει να επιτελεί έναν κοινωνικό ρόλο; Να συμβάλλει δηλαδή στο πολιτισμικό γίγνεσθαι ως φιλοσοφική και ηθική αξία; Ή θα έπρεπε η καλλιτεχνική δημιουργία να είναι αυτοσκοπός – «art for art’s sake» — όπως λένε και ορισμένοι φιλόσοφοι της τέχνης;

ΑΠ: Η Τέχνη επιτελεί κοινωνικό ρόλο, ακόμα και αν αυτό δεν είναι στις προθέσεις του δημιουργού… Από την στιγμή της γέννησης του έργου, παύει να είναι art for art’s sake.

Τα έργα που πράγματι είναι art for art’s sake για μένα συνορεύουν επικίνδυνα σε εφήμερα σκουπίδια, με ελάχιστες εξαιρέσεις…

Βέβαια αν είναι στις προθέσεις του καλλιτέχνη, το έργο γίνεται δυναμίτης (Goya, Guernica του Picasso και άλλα..) Ούτως η άλλως η πραγματική Τέχνη μεταβάλει την «καθημερινή» πραγματικότητα, επηρεάζοντας το κοινό της.

ΕΡ: Πολλά έργα σας έχουν ως φόντο μια «άλλη» Κέρκυρα, μια Κέρκυρα μαγική που μοιάζει με ονειρόκοσμο που όμως ανασαίνει δίπλα μας μέσα από γνώριμα – για τους Κερκυραίους – τοπία. Τι σημαίνουν τα έργα αυτά για σας;

ΑΠ: Η Κέρκυρα είναι η μήτρα μου και η κολυμπήθρα μου, ίσως και του Siloam…

όλα μέσα μου, συμβαίνουν εκεί… Είναι, σχεδόν πάντα το μόνιμο σκηνικό μου… όπως. ακριβώς το λέτε «μια άλλη Κέρκυρα, μια Κέρκυρα μαγική που μοιάζει με ονειρόκοσμο που όμως ανασαίνει δίπλα μας». Το κύριο θέμα είναι αυτό που παίζει τον κύριο ρόλο όμως και το σκηνικό δεν υστερεί στην σημασία του συνόλου. Ο σκοπός μου είναι να δημιουργήσω μια φανταστική πραγματικότητα και αυτό δεν είναι δυνατόν, πάρα μόνο τοποθετώντας το θέμα μου στο κατάλληλο σκηνικό.

This slideshow requires JavaScript.

ΕΡ: Τα έργα σας διακατέχονται από έντονο συμβολικό χαρακτήρα που ο κάθε θεατής θα ερμηνεύσει μέσα από το δικό του πρίσμα. Πως βλέπετε τη Συμβολική τέχνη ως είδος; Έχει σταθερό εννοιολογικό περιεχόμενο, ή είναι ανοιχτό σε ποίκιλες ερμηνείες;

Ποτέ δεν δίνω ερμηνείες στα έργα μου. Ακόμα και ο τίτλος, όταν τον βάζω, είναι πολυδύναμος, να μην στενεύει τον θεατή. Αν ο δημιουργός ερμηνεύσει, σχεδόν αυτόματα ο θεατής απορρίπτει τις δικιές του ερμηνείες και ο πίνακας σταματάει να λειτουργεί ως πομπός… Δίνω στον θεατή το δικαίωμα της ελευθερία να δώσει την άποψη του και την ερμηνεία του, όπως εξάλλου την δίνω και στον εαυτό μου… Για μένα οι ποικίλες ερμηνείες είναι σημάδι ζωής του έργου και είναι ευκταίες. Χωρίς αυτές το έργο είναι νεκρό.

 ΕΡ: Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την άποψη ότι η τέχνη είναι αποκλειστικά υποκειμενική υπόθεση;

 ΑΠ: Τι πιο υποκειμενικό από το «αντικειμενικό»; Υπάρχουν πίνακες μου που κάποιο λατρεύουν ενώ τους ίδιους κάποιοι θεωρούν απειλητικούς εφιάλτες… Τίποτα καλλίτερο, αλλιώς πάμε στην «τέχνη» που δεν μεταβάλλει τίποτα και για μένα αυτό δεν είναι Τέχνη…

ΕΡ: Τι σας οδήγησε στην προτίμηση της σουρρεαλιστικής / συμβολικής έκφρασης σε σύγκριση με άλλα καλλιτεχνικά ρεύματα, όπως ο νεοκλασικισμός ή η αφηρημένη τέχνη;

ΑΠ: Ο φανταστικός ρεαλισμός, που περικλείει και τον σουρρεαλισμό και τον συμβολισμό, είναι αναγκαίος για να εκφράσει με απόλυτο ρεαλισμό μια συνεχώς μεταβαλλόμενη ιστορία… Ο ρεαλισμός είναι απαραίτητος, έτσι ώστε να δημιουργήσει στον θεατή μια αίσθηση οικειότητας με αναγνωρίσιμα πρόσωπα και αντικείμενα, έτσι ώστε να μπορεί να κάνει την υπέρβαση, το άλμα, στο όνειρο, το μη «πραγματικό». Για μένα ο νεοκλασικισμός αλλά και η αφηρημένη τέχνη δημιουργούν έργα η μάλλον εικόνες που δεν εκπέμπουν και καταντούν διακοσμητικά. Ευχάριστα ίσως, αλλά διακοσμητικά.

ΕΡ: Στην κρίση που διανύουμε υπάρχει η άποψη ότι η ενασχόληση με τις τέχνες είναι πολυτέλεια που δεν προσφέρει κάτι χρήσιμο. Τι πιστεύετε; Έχει κάποια θέση η τέχνη σε μέρες κρίσης;

ΑΠ: Η Τέχνη δεν είναι ενασχόληση αλλά ανάγκη για τον δημιουργό και σίγουρα δίνει στον δέκτη την δυνατότητα να καταλάβει ότι υπάρχουν πράγματα που υπερβαίνουν τα αιώνια «πάνω-κάτω» της καθημερινότητας που ποτέ δεν είναι επίπεδη. Η Τέχνη δεν πάσχει σε μέρες κρίσης, το εμπορικό της αποτέλεσμα πάσχει…

ΕΡ: Στην παλαιότερη συνέντευξή σας συμβουλεύετε τους νέους καλλιτέχνες να μάθουν τα απαραίτητα από τους δασκάλους τους και στη συνέχεια να ανοίξουν τα φτερά τους. Δεδομένων των σημερινών συνθηκών, έχετε να προσθέσετε κάτι; Γιατί, αλλά και πως να επιμείνει ένας νέος καλλιτέχνης σε πείσμα των καιρών;

ΑΠ: Είχα πει ότι όλα τα αστέρια είναι χρήσιμα στο στερέωμα του ουρανού της Τέχνης και επιμένω σε αυτό. Επίσης λέω ότι δεν υπάρχει παρθενογένεση στην Τέχνη… Παίρνουμε τα απαραίτητα από τους δασκάλους, από το περιβάλλον, σαν να είναι γονείς μας, τα περνάμε από την κρισάρα του δικού μας είναι, και μετά φτιάχνουμε την δική μας πραγματικότητα την δική μας δημιουργία… Η ζωή έχει πάντα τις ανάγκες της, αλλά η Τέχνη είναι η αιώνια ερωμένη… Ζεις για να της δίνεσαι…

[box type=”warning”] Τα πνευματικά δικαιώματα των εικόνων ανήκουν στον ζωγράφο Τάσο Κουρή και απαγορεύεται κάθε είδους αναδημοσίευσής τους χωρίς την έγγραφη συναίνεσή του.[/box]

Σύνδεσμοι: